Στον αέρα ο προϋπολογισμός 2021

0

Αν ήθελε κανείς να αποδώσει με μία μόνο λέξη την ουσία του προσχεδίου προϋπολογισμού 2021 που κατάρτισε η κυβέρνηση, αυτή θα ήταν «βολονταρισμός»

Γιατί, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες επιβάλλουν πλέον στις κυβερνήσεις των χωρών-μελών να υποβάλλουν σχέδια προϋπολογισμού με δύο σενάρια (το βασικό σενάριο χωρίς μέτρα πολιτικής και το σενάριο με τα μέτρα πολιτικής που λαμβάνονται) ώστε να μπορεί να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα της εφαρμοζόμενης δημοσιονομικής πολιτικής, οι υποθέσεις εργασίας που συνοδεύουν τον συγκεκριμένο προϋπολογισμό είναι εξαιρετικά καλές… για να αποδειχθούν αληθινές.

Βεβαίως, το προσχέδιο παραδέχεται τη μεγάλη αβεβαιότητα των προβλέψεων και γι’ αυτό εκτιμά δύο σενάρια, ένα αισιόδοξο, με αύξηση ΑΕΠ 7,5% και πρωτογενές έλλειμμα 1% του ΑΕΠ, και ένα απαισιόδοξο, με ανάκαμψη 4,5-5% και έλλειμμα 3% αντίστοιχα. Συγκεκριμένα, το ευνοϊκό σενάριο υποθέτει ταχύτερη λήξη της πανδημίας, ουσιαστική ανάκαμψη του τουρισμού και τόνωση της ζήτησης χάρη στη μείωση της φορολογίας και την έγκαιρη απορρόφηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων του ταμείου ανάκαμψης, του οποίου μόνον η συμβολή των 5,7 δισ. πρόσθετων επενδύσεων ισοδυναμεί περίπου με 2 επιπλέον ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ.

Υπό τον όρο, συνεπώς, ότι θα υλοποιηθούν οι προβλεπόμενες επενδύσεις, θα υποχωρήσει η πανδημία μέχρι τις αρχές του 2021 χωρίς νέα lockdown και οι τουρίστες θα επιστρέψουν μαζικά στη χώρα, ο προϋπολογισμός θα υλοποιήσει τον αναπτυξιακό του στόχο με ισχυρή αύξηση της απασχόλησης (5,2%) και ταυτόχρονο περιορισμό της δημοσιονομικής εκτροπής.

Αβεβαιότητα

Συγκεκριμένα, για το 2021 και παρά τις φορολογικές ελαφρύνσεις της κυβερνητικής πολιτικής προβλέπεται αύξηση των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού κατά 3,6 δισ. ευρώ, με τις δύο βασικότερες πηγές της να είναι οι φόροι επί αγαθών και υπηρεσιών (αύξηση 3,5 δισ.) και ο φόρος εισοδήματος (αύξηση 1,3 δισ.), δηλαδή φόροι η απόδοση των οποίων εξαρτάται άμεσα από την αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας και ειδικότερα από την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών και επιχειρήσεων και τη δυνατότητά τους να αντεπεξέλθουν στις συσσωρευμένες υποχρεώσεις (βλ.: αποπληρωμή μέρους των υποχρεώσεων που έχουν ανασταλεί το 2020). Εξ ου και η αβεβαιότητα που τους διακρίνει. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της δημοσιονομικής λιτότητας θα προέλθει από την πλευρά των δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού, οι οποίες προβλέπεται να μειωθούν κατά 4,6 δισ. ευρώ, κυρίως εξαιτίας των λιγότερων μέτρων ανάσχεσης της πανδημίας.

Τα εμπόδια

Όμως, ο υπεραισιόδοξος αυτός προϋπολογισμός προσκρούει ήδη στα εξής εμπόδια:

1. Η διάρκεια της πανδημίας επιμηκύνεται, ενώ τα εμβόλια αργούν και τα μέτρα αντιμετώπισής της δεν επαρκούν. Το δεύτερο κύμα πανδημίας ήδη πλήττει με τοπικά lockdowns τον τομέα των υπηρεσιών και τις οικονομίες με υψηλό ειδικό βάρος σε αυτές (όπως η ελληνική). Επιπλέον, όσο χαμηλώνουν οι θερμοκρασίες στην Ευρώπη, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος για περαιτέρω αύξηση των κρουσμάτων. Συγχρόνως, τα εμβόλια κατά του κορωνοϊού εμφανίζουν επιπλοκές. Όχι τυχαία, η ΕΚΤ προειδοποίησε πρόσφατα ότι η οικονομία της Ευρωζώνης ενδέχεται να μην ανακάμψει πριν το 2022, με εκείνους που εξαρτώνται από τον τουρισμό να είναι και οι πλέον ευάλωτοι. Συνεπώς, η πρόβλεψη εκτίναξης των ελληνικών εξαγωγών κρίνεται ιδιαίτερα επισφαλής. Για δε το ΑΕΠ, το ΔΝΤ τώρα προβλέπει αύξηση μόλις 4%.

2. Τα 5,5 δισ. από το νέο ταμείο ανάκαμψης των επενδύσεων που προϋπολογίζονται για το 2021, λόγω των διαδικασιών (κατάρτιση συγκεκριμένων επενδυτικών σχεδίων βάσει ευρωπαϊκών προδιαγραφών για πράσινη και ψηφιακή οικονομία, έγκριση και έγκαιρη εφαρμογή) που απαιτούνται, είναι πολύ δύσκολο να υλοποιηθούν.

3. Την τελευταία 25ετία δεν υπήρξε ποτέ ετήσιος ρυθμός αύξησης της απασχόλησης 5,2%, όπως προβλέπει το προσχέδιο. Επιπλέον, η προβλεπόμενη ισχυρότατη αύξηση της απασχόλησης και η αντίστοιχη μείωση της ανεργίας κατά 2,1 ποσοστιαίες μονάδες προσκρούει: (α) στη συγκέντρωση του κεφαλαίου με εξαγορές/συγχωνεύσεις και (β) την εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στην παραγωγή. Συγκεκριμένα, η ύφεση προκάλεσε τεράστια απώλεια θέσεων εργασίας, ωρών και αποδοχών, ιδιαίτερα στους ευαίσθητους τομείς υπηρεσιών (λιανικό εμπόριο, ψυχαγωγία, τουρισμό, εκδηλώσεις, εστίαση κ.λπ.) οδηγώντας χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις στο λουκέτο ή την οριακή επιβίωση. Ενώ λοιπόν η αύξηση της μερικής απασχόλησης με μειωμένους μισθούς δεν συνεπάγεται ανάλογη αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης, η ύφεση δίνει την ευκαιρία σε μεγάλες εταιρείες να αντικαταστήσουν σημαντικά τμήματα του εργατικού τους δυναμικού με μηχανήματα, ρομπότ, συνδεσιμότητα στο σπίτι και αλγόριθμους. Έτσι, οι μεγαλύτερες εταιρείες εκσυγχρονίζονται και καταλαμβάνουν τις αγορές των μικρότερων.

4. Υπάρχει μεγάλη επενδυτική και αναπτυξιακή αβεβαιότητα διεθνώς λόγω των αμερικανικών προεδρικών εκλογών, του εμπορικού πολέμου ΗΠΑ-Κίνας και του κλιμακούμενου προστατευτισμού παγκοσμίως, της ανατίμησης του ευρώ, της φούσκας των χρηματιστηριακών αγορών και των νέων κόκκινων δανείων που επισωρεύει η κρίση στις τράπεζες.

5. Για την Ελλάδα, ειδικά, υπάρχει η μεγάλη αβεβαιότητα των σχέσεων με την Τουρκία, που δεν αναμένεται να έχει γρήγορη και εύκολη λύση, στην καλύτερη των περιπτώσεων και με ό,τι συνεπάγεται αυτό για την οικονομία.

6. Η κυβερνητική πολιτική της μείωσης των φόρων και των ασφαλιστικών εισφορών ως μέσου ενίσχυσης της οικονομικής ανάκαμψης θεωρείται διεθνώς αμφίβολης αποτελεσματικότητας.

7. Η ταύτιση της τρέχουσας οικονομικής κρίσης με την πανδημία παραγνωρίζει το γεγονός πως η ύφεση στη διεθνή οικονομία είχε ξεκινήσει 1-2 τρίμηνα πριν από την εκδήλωση της πανδημίας. Γεγονός που υποδηλώνει την ύπαρξη βαθύτερων αιτιών που παρεμποδίζουν την ταχεία ανάκαμψη της οικονομίας σε σχήμα V, όπως εκτιμά ο προϋπολογισμός.

Συνοψίζοντας, με βάση τα παραπάνω δεδομένα, ο προϋπολογισμός αυτός οδεύει πιθανότατα προς εκτροχιασμό, αφού και το 4% που εκτιμά το ΔΝΤ για το 2021 φαίνεται να είναι η οροφή (καλό σενάριο) χωρίς να είναι ορατός ο πάτος…

*Ρεπορτάζ του Κώστα Καλλωνιάτη στην έντυπη ΑΥΓΗ

Σχόλια απενεργοποιημένα.

Powered by themekiller.com