Πολιτικό σχέδιο με σύγχρονες κοινωνικές αναφορές

0

Με ποιους λοιπόν να συμμαχήσει η Αριστερά και για ποιο σχέδιο;

Καθώς η χώρα οδεύει στην έξοδο από την εποχή της χρεοκοπίας και ανακτά βαθμούς ελευθερίας στην άσκηση πολιτικής συνειδητοποιείται ότι η ευημερία είναι στενά συνυφασμένη με ένα νέο σχέδιο όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και την Ευρώπη. Μια Ευρώπη όπου η νεοφιλελεύθερη κυριαρχία συνυπάρχει με την οικονομική και κοινωνική κρίση. Κρίση που αποτυπώνεται στο πολιτικό επίπεδο, ως κρίση εκπροσώπησης, απουσία πολιτικού σχεδίου και διάλυση των πολιτικών υποκειμένων.

Στα δύο άκρα της Ν. Ευρώπης η Αριστερά οδηγεί δύο από τις μικρότερες χώρες μακριά από τη χρεοκοπία, με διαφορετικές πολιτικές συμμαχίες, αλλά σε παρόμοια ασαφές και ανασφαλές τοπίο. Στην Πορτογαλία οι Σοσιαλιστές ακροβατούν στα όρια τις επιβίωσης μεταξύ της αριστερής στροφής και της νεοφιλελεύθερης-εκσυγχρονιστικής πειθάρχησης.

Στην υπόλοιπη Ευρώπη -και στην Ελλάδα- η παράδοση στις σειρήνες του νεοφιλελευθερισμού οδήγησε στην ταχεία εξαΰλωση της Σοσιαλδημοκρατίας (πασοκοποίηση). Προηγήθηκε η επίθεση σε εκείνα ακριβώς τα κοινωνικά στρώματα που αποτελούσαν τον πυρήνα της κοινωνικής αναφοράς τους. Καθώς οι πρόσκαιρες εφεδρείες των νέων μεσαίων στρωμάτων εξαντλήθηκαν με την κατάρρευση της ευμάρειας της καταναλωτικής πίστωσης, η Σοσιαλδημοκρατία μοιάζει να στερείται κοινωνικής αναφοράς, άρα νοήματος.

Εξαιρέσεις αποτελούν οι χώρες όπου η Σοσιαλδημοκρατία επανέρχεται στις κοινωνικές και πολιτικές αναφορές της (Εργατικοί με τον Κόρμπιν στο Η.Β., Σοσιαλιστές στην Πορτογαλία) ενώ αλλού (Αμόν στη Γαλλία) τα δειλά βήματα μοιάζουν να μην βρίσκουν κοινωνικούς και πολιτικούς συνομιλητές, για την ώρα τουλάχιστον. Σε άλλες χώρες, όπως η Γερμανία με τα ακόμη ισχυρά συνδικάτα, η ένταση μεταξύ κοινωνικού και πολιτικού οδηγεί σε οριακές, ίσως υπαρξιακές κρίσεις.

Ταυτόχρονα, στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η υποχώρηση και αναδίπλωση στις εθνικές στρατηγικές υπονομεύει όχι μόνο την αλληλεγγύη, αλλά και την ανάπτυξη της απαραίτητης συνοχής και συνεκτικότητας για την αποτελεσματική αντιπαράθεση με τις υπερδυνάμεις στον πολυπολικό κόσμο που έχει διαμορφωθεί. Η μαζική ανεργία μετασχηματίζεται σε μερική απασχόληση, επισφάλεια και ένταση της ανισότητας, με χαρακτηριστικά φαινόμενα τη στεγαστική κρίση, τους εργαζόμενους φτωχούς και την περιθωριοποίηση. Το κοινωνικό κράτος συρρικνώνεται καθώς το φορντιστικό μοντέλο που αποτέλεσε το υπόβαθρο του κοινωνικού συμβολαίου καταρρέει. Η κοινωνική  κρίση γίνεται και κρίση πολιτικής νομιμοποίησης.

Το ερώτημα των συμμαχιών δυσκολεύει. Τα όποια πολιτικά υποκείμενα, ακόμη και αν διασώζουν σημαντικά στοιχεία της πολιτικής αναφοράς και ευπρέπειάς τους, δεν έχουν να φέρουν πολλά στο κοινωνικό πεδίο. Εκεί όπου η αριστερά δεν ήταν έτοιμη να τολμήσει να διατυπώσει μια πρόταση εξουσίας το κενό είτε καλύφθηκε από την ακροδεξιά, είτε από ευφυείς αναβαπτίσεις στα ύδατα του προοδευτικού φιλελευθερισμού, ακόμη και από εθνικιστικές ατζέντες.

Η Ευρωπαϊκή κοινωνία μοιάζει να θρυμματίζεται κάτω από την κυριαρχία της νεοφιλελεύθερης αφήγησης. Όμως η πολιτική κρίση εντείνεται. Οι εκλογικές νίκες της δεξιάς θα αποδειχθούν πύρρειες καθώς οι αφηγήσεις τους υπονομεύουν τις προϋποθέσεις ακόμη και βραχυπρόθεσμης ανάπτυξης (Ανατολική Ευρώπη, ΗΒ κλπ).

Με ποιους λοιπόν να συμμαχήσει η Αριστερά και για ποιο σχέδιο; Είναι σαφές ότι τα περιθώρια σύνθεσης με υφιστάμενα πολιτικά υποκείμενα πάνω στις παλιές διαφορές δεν επαρκούν για να παράγουν κάτι αξιόλογο, εκλογικά ή πολιτικά. Η όποια σύνθεση θα πρέπει να έχει ευρύτερες αναφορές και να βασίζεται σε μια αφήγηση που θα αφορά στις σύγχρονες προκλήσεις. Μια αφήγηση που θα αναφέρεται στα νέα κοινωνικά δεδομένα και θα παράγει ένα νέο όραμα.

Ένα πρώτο σημαντικό δεδομένο είναι η γενεαλογία του κοινωνικού. Οι μισοί ψηφοφόροι δεν ψήφιζαν το 1989, το ένα πέμπτο δεν ψήφιζε όταν άρχισε η κρίση το 2007. Γεννήθηκαν και ενηλικιώθηκαν στην Ευρώπη, αν και με πολύ διαφορετικές αντιλήψεις για το τι σημαίνει Ευρώπη. Η μη Ευρώπη δεν έχει μόνο σημαντικό γεωπολιτικό και οικονομικό κόστος, θα αποτελέσει κίνδυνο κατάρρευσης. Αποτελεί μοναδική ευκαιρία για την Αριστερά να διατυπώσει με ηγεμονικούς όρους το όραμα για την Ευρώπη που θα εμπνεύσει και θα ενώσει σε μια πραγματική ενιαία δημοκρατική Ευρώπη.

Αυτό το όραμα θα πρέπει να αντιμετωπίζει την κρίση ταυτότητας και αξιών, στη βάση ενός νέου παραγωγικού μοντέλου. Στο οπλοστάσιο της Αριστεράς βρίσκονται εκτός από τα κοινωνικά κινήματα ορισμένες θεμελιώδεις αξίες και προτάσεις. Η πρώτη αφορά στην ανάσχεση της κοινωνικής κρίσης και της ανισότητας. Συνοψίζεται στο σύνθημα «λιγότερη δουλειά, δουλειά για όλους». Αφορά όχι μόνο στην ανάσχεση της περιθωριοποίησης, τη διεκδίκηση του μερίσματος της τεχνολογικής προόδου αλλά και στην  δυνατότητα απορρόφησης των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών. Αφορά επίσης στη διεκδίκηση του χρόνου για συμμετοχή στα κοινά, την ενεργοποίηση των πολιτών. Η δεύτερη αφορά στην ανάπτυξη του συνεταιριστικού κινήματος, ενός σημαντικού κοινωνικού και οικονομικού παίκτη στην Ευρωπαϊκή οικονομία και κοινωνία, τον οποίο το μεγαλύτερο μέρος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς αντιμετώπισε επιφυλακτικά ή υπεροπτικά. Το συνεταιριστικό κίνημα όχι μόνο έχει δημιουργήσει ένα αντίστοιχο εποικοδόμημα πάνω στη βάση της Αλληλέγγυας Οικονομίας, αλλά έχει δείξει στην πράξη πως οικοδομείται η αλληλεγγύη σε τοπικό, εθνικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το νέο παραγωγικό μοντέλο και τα υποκείμενά του μπορούν να αποτελέσουν και τη βάση για την πολιτική ενοποίηση στη βάση ενός νέου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Συμβολαίου. Παραγωγικό μοντέλο και κοινωνικό συμβόλαιο αποτελούν προϋποθέσεις για μια Ευρώπη που θα είναι οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά αποτελεσματικότερη στη διαμορφούμενη γεωπολιτική. Η πολιτική ενοποίηση αποτελεί με τη σειρά της το πεδίο διαμόρφωσης των μηχανισμών οικονομικής-αναπτυξιακής αλληλεγγύης για την επίτευξη της απαραίτητης κοινωνικής και οικονομικής σύγκλισης, σε μια δυναμική που θα παράγει δημοκρατική νομιμοποίηση και Ευρωπαϊκή ταυτότητα. Απέναντι στην εθνικιστική αναδίπλωση η Αριστερά έχει ιστορική ευκαιρία να αναπτύξει την ηγεμονική οραματική πρόταση για την Ευρώπη της κοινωνικής δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης, με όρους ηγεμονίας, εμπνέοντας όχι μόνο αυτούς που έχουν αναφορά σε παλιά σχήματα και αφηγήσεις, αλλά κυρίως αυτούς που έμειναν ή κινδυνεύουν να μείνουν στο περιθώριο και τους νέους που αναζητούν στην Ευρώπη τη νέα κοινή πατρίδα τους.

*Αρθρο του Γιώργου Σταμπουλή στο metasximatismos.gr

Comments are closed.

Powered by themekiller.com